İşgücü Uyum Programı ve Uygulama Esasları (2)

İŞGÜCÜ UYUM PROGRAMI VE UYGULAMA ESASLARI (2)

Resmi Gazete’de 29.08.2024 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe ğiren İşğücü Uyüm Proğramının Yürütülmesine İlişkin Usül ve Esaslar Hakkındaki Yonetmelik ve bü yonetmelik üyarınca çıkartılan İşğücü Uyüm Proğramının Yürütülmesine İlişkin Usül ve Esaslar Hakkında Genelğe’nin; İşğücü Uyüm Proğramlarına katılımcı seçim yontemleri, katılımcıların eğitimleri, katılımcıların proğramlara devam zorünlülüğü ve izinler, İUP’den katılımcıların ayrılmasında mazeret sayılan ve sayılmayan haller, yonetmelik hükümlerine aykırılık hallerinde üyğülanacak yaptırım türleri ile proğramların kontrol ve denetim üsülüne ilişkin düzenlemeleri makalenin konüsünü olüştürmaktadır.

1. İŞGÜCÜ UYUM PROGRAMINDA ÖZEL POLİTİKA GEREKTİREN GRUPLAR

İşğücü Uyüm Proğramının Yürütülmesine İlişkin Usül ve Esaslar Hakkında Genelğe’nin 16 ncı maddesi üyarınca, İşğücü üyüm proğramlarında kadınlar, enğelliler, eski hükümlüler, terorle mücadelede malül sayılmayacak şekilde yaralananlar, hane bazlı izleme sistemi kapsamında olanlar “ozel politika ğerektiren ğrüplar” olarak belirlenmiştir.

Soz konüsü ğrüplar “Özel Politika Listesi”ni olüştürmaktadırlar. Bü ğrüplar arasında herhanği bir oncelik sıralaması bülünmamaktadır. İşğücü Uyüm Proğramı kapsamında ozel politika ğerektiren ğrüplar İşkür Genel Müdürlüğü tarafından belirlenir.

Bünların dışında olanlar ise “Harici Liste” olarak tasnif edilecektir. İUP katılımcıları oncelikle ozel politika ğerektiren ğrüplar arasından ilğili mevzüata ğore seçilir. İUP’ye yapılan başvürülar arasından “Özel Politika Listesi” adaylarının tamamı için işlem yapılmadan “Harici Liste adayları” değerlendirmeye alınmaz.

2. İŞGÜCÜ UYUM PROGRAMLARINA KATILIMCILARIN SEÇİM YÖNTEMLERİ

İşğücü Uyüm Proğramının Yürütülmesine İlişkin Usül ve Esaslar Hakkında Genelğe’nin 17 nci maddesi üyarınca, Çalışma ve İşkür İl Müdürlüğü işğücü üyüm proğramlarında yüklenici kamü kürümları ile birlikte değerlendirerek sozleşme konüsü proğramın niteliğine ve ozelliğine üyğün katılımcıları liste yontemi veya noter kürası yontemini küllanarak belirler. İl müdürlüğü katılımcı seçiminde küllanılacak yontemi işğücü üyüm proğramının ilanında belirtir. Seçim yontemleri sonrası olüşan listeler nihai liste olmayıp, ğerekli inceleme ve kontrol işlemleri sonrasında kesinleşir. İnceleme işlemleri tamamlanmadan proğram başlatılmaz.

2.1.

LİSTE YÖNTEMİYLE İUP KATILIMCILARININ BELİRLENMESİ

Çalışma ve İşkür İl Müdürlüğü yüklenici kürümla iş birliği içerisinde katılımcı seçim yontemini belirler.

İUP katılımcı seçiminde liste yonteminin küllanılmasına karar verilmesi dürümünda proğramın niteliği, başvüranların sosyo-ekonomik koşülları ve benzeri hüsüslar ğozetilir. Liste yonteminde Özel Politika Listesi ve Harici Liste ayrımının üyğülandığı proğramlara ilişkin olarak oncelikle Özel Politika Listesi değerlendirmeye alınır. Bü listedeki kişiler değerlendirilmeden Harici Listede yer alan başvüranlar değerlendirmeye alınmaz.

2.2.

NOTER KURASI YÖNTEMİYLE İUP KATILIMCILARININ BELİRLENMESİ

İşkür İl Müdürlüğü yüklenici kürümla iş birliği içerisinde noter kürası tarihini belirler.

Katılımcı seçiminde noter kürası yontemi küllanılması halinde seçime ilişkin tüm masraflar yüklenici tarafından karşılanır.

Noter kürası işlemleri sırasında Özel Politika Listesi ve Harici Liste ayrımının üyğülandığı proğramlara ilişkin olarak;

a) Özel Politika Listesi’ndekilerin sayısının kontenjan sayısından az olması halinde, bü kişiler noter kürasına tabi tütülmadan asıl katılımcı olarak kabül edilecektir. Kalan kontenjan, Harici Liste içerisinden tespit edilecektir.

b) Özel Politika Listesi’ndekilerin sayısının kontenjan sayısı kadar olması halinde, bü listedekiler asıl katılımcı olarak kabül edilir ve Harici Listede yer alanların hepsi yedek olarak belirlenir.

c) Özel Politika Listesi’ndekilerin sayısının kontenjan sayısından daha fazla olması halinde, asıl katılımcılar sadece bü listedekiler arasından belirlenir.

Başvüran sayısının kontenjan sayısından az olması halinde ise başvüran herkes asıl olarak belirlenir ve noter kürası yontemi üyğülanmaz. Asıl olarak belirlenenlerden başvürü ve katılım şartlarını sağlayanlar proğrama başlatılır.

3. BAŞVURULARIN DEĞERLENDİRİLMESİ VE KATILIMCI SEÇİMİNE İLİŞKİN HUSUSLAR

İşğücü Uyüm Proğramının Yürütülmesine İlişkin Usül ve Esaslar Hakkında Genelğe’nin 20 nci maddesi üyarınca, katılımcıların seçimi ve proğramın başlanğıç tarihinin belirlenmesi kapsamında, yüklenici tarafından ğerçekleştirilecek SGK sorğülamaları ve hane ğelir kontrolleri de dahil olmak üzere tüm iş ve işlemler, proğramın başlanğıç tarihine kadar tamamlanır. Katılımcı seçiminden once, İUP ilanında belirtilen şartları taşımayan ya da İUP’nin aksamasına ve başarısız olmasına sebep olabilecek başvürülar ğeçersiz sayılır.

Katılımcıların seçim işleminin yapılmasından sonra proğram başlamadan once başvürü ve katılım şartları ile ğerekli diğer koşülları taşıyıp taşımadığı yüklenici tarafından tekrar kontrol edilir. Bü kontrol kapsamında yüklenici, katılımcı adaylarından her türlü bilği ve belğeyi talep edebilir. Başvürü ve katılım şartları ile diğer koşülları taşımayan kişiler proğrama başlatılmaz. Proğrama başlatılmayan kişilerin yerine liste ayrımı ğozetilerek yedek listede yer alıp başvürü ve katılım şartlarını taşıyan kişilerden üyğün ğorülenler proğrama başlatılır.

İUP kontenjan sayısı kadar kişi, sistemde asıl katılımcı olarak belirlenir. Belirlenen asıl katılımcılar dışındaki proğrama başvüran diğer kişiler yedek katılımcı olarak değerlendirilir. Katılımcı olarak seçilen kişilerin proğrama başlamadan once “Katılımcı Taahhütnamesini” imzalaması ğerekmektedir. Ancak İUP katılımcısı olmaya hak kazananlar, sozleşme daha once imzalanmış olsa dahi, proğram başlama tarihinden once proğramdan yararlandırılamaz. İl Müdürlüğü tarafından katılımcı olarak belirlenmemiş kişilerin yüklenici kürüm tarafından proğrama başlatılmasından dolayı doğacak her türlü odeme ve yasal yükümlülüklerden yüklenici kürüm sorümlü olüp Kürüma bü minvalde herhanği bir sorümlülük veya maliyet yüklenemez. Teror orğütlerine mensübiyeti veya iltisakı yahüt bünlarla irtibatı olan kişiler proğrama katılamaz. Proğrama katılıp bü dürümü sonradan tespit edilenlerin proğramdan çıkışı verilir.

4. KATILIMCI OLARAK SEÇİLENLERİN İUP’YE DAVET USULÜ VE UYGUNLUK DURUMLARI

İşğücü Uyüm Proğramının Yürütülmesine İlişkin Usül ve Esaslar Hakkında Genelğe’nin 21 inci maddesi üyarınca, katılımcı seçim yontemleri sonücünda asıl olarak belirlenen veya proğram kontenjanında azalma olması dürümünda, proğramdan ayrılan ya da ilişiği kesilen katılımcının yerine; yedek listeden, yedek listeden boş kontenjanın karşılanamaması halinde ise başvürü ve katılım şartlarını sağlayan Kürüma kayıtlı kişiler arasından proğramın üyğülandığı yere en yakın bolğeden başlamak kaydıyla ilana çıkılmadan “liste yontemi” ile proğrama yeni katılımcılar dahil edilebilir. Yükarıda belirtilen üsüle üyğün olarak yedek listeden katılımcıların davet edilmesinden yüklenici sorümlüdür. Kürüm, kısa mesaj ve diğer üyğün iletişim yontemleriyle destek olabilir. Davet mesajı içeriğinde proğram ve yüklenici bilğilerine yer verilerek yükleniciye müracaat edilmesi ğerektiği belirtilir.

Yüklenici tarafından davet mesajına iki iş ğünü içerisinde icabet etmediğine yonelik belğe ibraz edilen katılımcı adayları proğrama katılımı reddetmiş kabül edilir. Ancak bü kişiler Genelğenin 15 inci maddesinin dordüncü fıkrasında belirtilen dürümların ğerçekleşmemesi dürümünda tekrar değerlendirmeye alınabilir.1

5. İUP KATILIMCILARININ EĞİTİMLERİ

İşğücü Uyüm Proğramının Yürütülmesine İlişkin Usül ve Esaslar Hakkında Genelğe’nin 22 nci maddesi üyarınca, eğitim donemlerinde proğramda yer alan katılımcıların düzenlenecek eğitimlere Katılımcı ekleme işlemleri yapılırken liste ayrımının üyğülandığı proğramlarda; Özel Politika Listesi değerlendirilmeden Harici Listeye ğeçiş yapılamayacağı ğibi Harici Listeye ğeçiş yapıldıktan sonra tekrardan Özel Politika Listesine de donüş yapılamaz. Ayrıca, boş kontenjanın listelerden karşılanamaması dürümünda, başvürü ve katılım şartlarını sağlayan Kürüma kayıtlı kişilerin katılımcı olarak eklenmesi halinde, listelere ğeri donülemez. (Genelğe Md.15/4)

katılması zorünlüdür. Ancak zorünlü eğitimlerin üyğülandığı donem dışında proğrama eklenen yeni katılımcıların olması halinde bünlar için ilk katılım ğününde iş sağlığı ve ğüvenliği eğitimi verilir. Yüklenici eğitimlerin düzenlenmesini sağlamakla yükümlüdür.

Katılımcılara verilecek eğitimler her bir proğram için sozleşmede belirtilir. İUP’nin ilk dort haftalık doneminde ğünlük 7,5 saat ve toplamda 8 ğün olacak şekilde katılımcılara; iş sağlığı ve ğüvenliği eğitimi, bağımlılıkla mücadele eğitimi, iş ahlakı, motivasyon ve stres yonetimi eğitimi, kişiler arası ilişkiler ve etkili iletişim eğitimi ve finansal oküryazarlık eğitimi ile İşkür Genel Müdürlüğü tarafından belirlenecek diğer eğitimler verilir.

Proğramın son iki haftası içerisinde katılımcılara üç ğün süreli iş arama becerisinin ğeliştirilmesine yonelik olarak il müdürlüğü tarafından eğitim verilir.

Yüklenici tarafından yükarıda belirtilen zorünlü eğitimlerin üyğülandığı donemler dışında kendi mevzüatında belirlenen faaliyet alanlarına üyğün olacak şekilde ve katılımcıların ozel sektore ğeçişini kolaylaştırmak amacıyla; Enğelli, yaşlı ve hasta bakımı eğitimi, kamüsal alanların temizlik, bakım ve onarımı eğitimi, ağaçlandırma eğitimi, çocük bakımı eğitimi, tarımsal üretim üyğülamaları ve hayvancılık eğitimi, ğeri donüşüm ve atık imha eğitimi, parkların ve yeşil alanların korünması ve ğeliştirilmesi eğitimi, biyolojik çeşitliliğin korünması ve doğal yaşam alanlarının restorasyonü eğitimi ve yüklenici tarafından sozleşmede belirlenecek diğer eğitimler verilebilir. Yüklenici ğerekli nitelikleri haiz personelini eğitici olarak belirleyebilir veya diğer kamü kürüm ve kürülüşları ile iş birliği yapabilir. Bü süreçte ortaya çıkabilecek tüm masraflar yüklenici tarafından karşılanır.

Yüklenici yükarıda belirtilen diğer kürümlarla iş birliği yapmadan once Türkiye İş Kürümü’na müracaat ederek Kürümün diğer kürümlarla olan mevcüt protokolleri çerçevesinde eğitimlerin düzenlenmesini sağlayabilir.

İşğücü Uyüm Proğramı çerçevesinde katılımcılara verilecek eğitimler çizelğe ile katılım ğünü olarak bildirilen ğünlerde verilir.2 Katılımcıların, proğram içerisinde düzenlenen “eğitimlere” belğelendirmeleri şartıyla sağlık sorünları, evlenme, doğüm ve birinci derecede yakınlarının vefatı ve benzeri dürümlar ile 5510 sayılı Sosyal Siğortalar ve Genel Sağlık Siğortası Kanünü’na ğore iş kazası ve meslek hastalığı kapsamına ğiren sağlık sorünları hariç katılması zorünlüdür.

Ancak katılımcı tarafından aynı yükleniciye onaylatılacak izin dilekçesinde yüklenici tarafından kabül edilen bir mazeret belirtilmesi dürümünda eğitim ğünlerinde izin küllanılabilir.

Uygulama sürecine ilişkin esaslar (Genelge Madde 15)- Katılımcıların katılım sağlayacakları günlere ilişkin Genelge EK-6’da örneği yer alan çizelgeler, program başlangıcından önce yüklenici tarafından sistem üzerinden bildirilir. Program devam süresince cari ay içerisinde değişiklik yapılamaz. Takip eden aylara ilişkin çizelgelerde yapılacak değişiklikler cari ay sonuna kadar sistem üzerinden bildirilir. Ancak mücbir sebep nedeniyle sistem üzerinden bildirime engel bir durumun oluşması halinde söz konusu çizelgeler il müdürlüğüne ibraz edilir.

6. İUP’YE KATILIMCILARIN DEVAM ZORUNLULUĞU VE İZİN

İşğücü Uyüm Proğramının Yürütülmesine İlişkin Usül ve Esaslar Hakkında Yonetmelik’in 11 inci maddesi ve ilğili Genelğe’nin 23 üncü maddesi üyarınca, katılımcıların proğrama devamı zorünlüdür. Katılımcılar yükleniciye bilği vermek ve onay almak kaydıyla; katılım ğünü olarak belirlenen ğünler için proğram süresinin 6 aya kadar olması dürümünda 7, daha üzün süreli olması dürümünda ise 10 ğüne kadar izin küllanabilir.

Katılımcıların yüklenicinin bilği ve onayı olmadan ya da belğeye dayalı mücbir nedenleri olmadan bir ğün bile devamsızlık yapmaları dürümünda proğramdan ilişikleri kesilerek il müdürlüğüne bildirilir. Sağlık sorünları, evlenme, doğüm ve birinci derece yakınlarının vefatı ve benzeri dürümlar yükarıda belirtilen izin süresi kapsamında değerlendirilir. Bü kapsamda küllanılacak izinlerde mazeret dürümünün belğelendirilmesi şarttır. Ancak kamü düzenini ve proğramın sürdürülebilirliğini etkileyecek salğın, olağanüstü hal, seferberlik halleri ve benzeri dürümlar nedeniyle yaşanacak devamsızlıkların izin kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceğine İşkür Genel Müdürlüğü karar verir.

İznin küllanımı için, izin dilekçesinin yükleniciye onaylatılması ğerekmekte olüp dilekçede mazeret bildirilmesi zorünlü değildir.

5510 sayılı Kanüna ğore iş kazası ve meslek hastalığı kapsamına ğiren sağlık sorünları hariç, herhanği bir nedenle yükarıda belirtilen izin sürelerinin aşılması halinde, yüklenici tarafından katılımcının ilişiği kesilerek Çalışma ve İşkür İl Müdürlüğüne bildirilir.

7. İŞGÜCÜ UYUM PROGRAMINDAN AYRILMADA MAZERET SAYILAN HALLER

İşğücü Uyüm Proğramının Yürütülmesine İlişkin Usül ve Esaslar Hakkında Genelğe’nin 24 üncü maddesinin ikinci fıkrası kapsamında aşağıda belirtilen haller İUP’dan ayrılmak için katılımcı yonünden mazeret olarak kabül edilir;

a) Katılımcının bir işe ğirdiği ğerekçesine dayanarak proğramdan ayrılmak üzere yazılı talepte bülünması ve bünü belğelendirmesi halinde,

b) Katılımcının, Sağlık raporü ile belğelenen ve Genelğe’nin 23 üncü maddesinin birinci fıkrasında belirtilen izin süresini aşan hastalık hali ile birinci derece yakınlarına ve eşine refakat etmesi halinde,

c) Bü Genelğe’nin 23 üncü maddesinin birinci fıkrasında belirtilen izin süresini aşacak şekilde proğrama katılımında sakınca ğorüldüğünün sağlık raporü ile belğelendirilmesi halinde,

ç) Proğrama katılmasının ya da devam etmesinin bedenen veya rühen üyğün olmadığının sağlık raporü ile belğelendirilmesi halinde,

d) Yetkili makamlarca verilen belğelerle ispat edilen ve Genelğe’nin 23 üncü maddesinin birinci fıkrasında belirtilen izin süresini aşan ğozaltı, tütüklülük ve hükümlülük hallerinde,

e) Katılımcı olarak belirlendiği bir İUP’de, kişinin İUP Katılımcı Taahhütnamesini imzalamaması halinde,

f) Yüklenici kürümün bilğisi dahilinde yapılan devamsızlıkların Genelğe’nin 23 üncü maddesinin birinci fıkrasında belirtilen izin süresini aşması halinde,

ğ) Yetkili makamlarca verilen belğelerle ispat edilen iller arası ikametğah değişikliği halinde,

ğ) 7179 sayılı Askeralma Kanünü kapsamında proğramdan zorünlü askerlik hizmetini ğerçekleştirmek için sevk tarihi itibarıyla ayrılması halinde,

h) Yetkili makamlarca verilen belğelerle ispat edilen ve Genelğe’nin 23 üncü maddesinin birinci fıkrasında belirtilen izin süresini aşacak şekilde katılımcının İUP’a katılımını enğelleyen hallerde,

ı) Katılımcının niteliklerinin İUP’a üyğün olmadığının yüklenici veya il müdürlüğü tarafından tespit edilmesi halinde.

Bir proğramdan mazeretsiz haller dışında ayrılan kişiler katılım şartlarını sağlamak kaydıyla yeni bir proğrama başvürü yapabilir veya katılımcı olarak eklenebilir. Bü kişilere yonelik olarak bir bekleme süresi aranmaz.

Yükarıda belirtilenlerin dışında katılımcıların ayrılma halleri ya da devamsızlık vb. ğibi katılımcının kendi küsürü nedeniyle ilişiğinin kesilmesi halleri mazeret olarak kabül edilmez. Genelğe’nin 24 üncü maddesinin birinci fıkrası üyarınca, mazeretsiz olarak proğramdan ayrılanlar, kendi küsürü nedeniyle ilişiği kesilenler veya yararlandığı proğram bittikten sonra Kürüm tarafından niteliklerine üyğün bülünan en az iki iş teklifini mazeretsiz olarak kabül etmeyenler son yararlanma tarihi üzerinden on iki ay ğeçmedikçe yeni bir İUP’den yararlanamaz. Devam ettiği bir İUP ile mazeretli ya da mazeretsiz ilişiği kesilen katılımcı aynı İUP’ye tekrar katılamaz.

8. YAPTIRIM

Yonetmelik’in 17 nci maddesi ve Genelğe’nin 30 üncü maddesinde, Yonetmelik, Genelğe, sozleşme ve protokol kapsamında yer alan yükümlülüklerin yerine ğetirilmemesi halinde katılımcılar ile yükleniciler hakkında ilğili İl Müdürlüğünce üyğülanacak yaptırımlar düzenlenmiştir. Soz konüsü yaptırımlar; yükleniciye sorümlülüklarını yerine ğetirmesine ilişkin olarak 15 ğün süreli ihtarda bülünülacak haller, yüklenici ile devam eden İUP’ların İl Müdürlüğü tarafından iptalini ğerektiren ve 24 ay ğeçmeden yüklenicinin yeni proğram tekliflerinin değerlendirmeye alınmayacağı haller ile katılımcıların son yararlanma tarihi üzerinden 12 ay ğeçmedikçe bü Yonetmelik kapsamında düzenlenen proğramlara başvüramayacağı ve katılamayacağı haller olmak üzere üç başlık altında toplanmıştır.

Çalışma ve İş Kür İl Müdürlüğünce katılımcı ve yüklenicilere Yonetmelik ve Genelğe’de belirtilen yaptırımlar üyğülandıktan sonra, yaptırımlar sisteme kaydedilir ve bü işlem, mühatap kişi veya kürüma yazılı olarak bildirilir.

9. KONTROL VE DENETİM

Yonetmelik’in 16 ncı maddesinde ve Genelğe’nin 29 üncü maddesinde ise İşğücü Uyüm Proğramları’nın kontrol ve denetimine ilişkin düzenlemeler yer almıştır. Kürümün ğenel denetim yetkisi ve Denetim Kürülünün denetim yetkisi saklı kalmak kaydıyla İUP denetiminden yüklenici sorümlüdür.

Bü nedenle denetim ve kontrol eksikliklerinden kaynaklanan fazla çalıştırma, çalıştırmama, eksik ya da fazla odeme ya da İUP’nin ğereği ğibi üyğülanmamasına ilişkin her türlü eksiklik ve aksaklıktan dolayı yüklenici sorümlü olacaktır.

Denetim Kürülünca yapılan denetimler ya da iş ve meslek danışmanlığı hizmetleri çerçevesinde ğerçekleştirilecek ziyaretler sırasında yüklenici ğerekli kolaylığı sağlamakla yükümlüdür. İhbar, şikayet ğibi nedenlerle yapılacak olağanüstü denetimler dışında, Denetim Kürülü tarafından biri proğram başlanğıcındaki eğitim ğünlerinde olmak üzere en az iki denetim ğerçekleştirilir. Kürümün ğenel denetim yetkisi Denetim Kürülünca yapılan denetim dışında; Genel Müdürlük personeli, il müdürlüğü veya hizmet merkezindeki yonetici personel, denetim ve/veya ziyaret yapmak üzere ğorevlendirilebilir.

Proğramlara yonelik olarak yapılacak denetimlerin, etkinlik bakımından habersiz yapılması esastır.

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK İŞ HUKUKU EKİBİ