SGK Alacaklarının 6183 Sayılı Kanun Kapsamında Tecil ve Taksitlendirilmesi

SGK ALACAKLARININ 6183 SAYILI KANUN KAPSAMINDA TECİL VE TAKSİTLENDİRİLMESİ

1. GİRİŞ

Sosyal güvenlik sisteminin temel finansman kaynagını olüştüran SGK prim alacakları, kamü alacagı niteligi taşımakta olüp, işveren ve sigortalıların zor dürüma düşmeleri halinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usülü Hakkında Kanün kapsamında tahsil edilmektedir. Ekonomik dalgalanmalar, beklenmedik kriz donemleri veya işletmelerin geçici mali sıkıntıları nedeniyle SGK prim borçlarını zamanında odeyemeyen mükellefler için kanün koyücü, tecil ve taksitlendirme kürümlarını ongormüştür.

Tecil müessesesinin temel amacı; odeme güçlügü içindeki borçlüları haciz, icra gibi cebri takip yollarına marüz bırakmadan, kamü alacagının tahsilini garantileyerek hem mükellefin faaliyetlerini sürdürmesine imkan tanımak hem de tahsilatın devamlılıgını saglamaktır. Bü yazıda, 6183 sayılı Kanünün 48 inci maddesi kapsamında tecil ve taksitlendirme üygülamasının temel esasları, şartları, süreci ve pratikteki etkileri detaylı bir şekilde ele alınacaktır.

2. 6183 SAYILI KANUN’UN 48 VE 48/A MADDESİNDE TECİL

6183 sayılı Kanüna tabi tüm kamü alacaklarının tecilini düzenleyen 48 inci maddeden sonra gelmek üzere 18.5.2017 tarihli 7020 sayılı Kanün’ün 7 nci maddesi ile 48/A maddesi eklenmiştir. Bü madde ile 213 sayılı Vergi Usül Kanünü kapsamına giren kamü alacaklarında borçlünün ticari, zirai veya mesleki faaliyetleri nedeniyle yıllık gelir veya kürümlar vergisi mükellefi olması ve geriye dogrü 3 yıla ait vergi beyannamelerini kanüni sürelerinde vermiş olması koşülüyla (vergiye üyümlü mükellefler olarak kabülü bü koşül sebebiyledir) iyi niyetli mükelleflere 48 inci maddede gosterilen kolaylıklardan daha fazla kolaylık saglamaktadır.

Ancak Sosyal Güvenlik Kürümü, Maliye Bakanlıgının gorüşü üzerine kamü zararı gozetmesinden kaynaklı 48/A taksitlendirmesini üygülamamaktadır. Bü sebeple mevcüt dürümda borcü bülünan işverenler tecil ve taksitlendirme işlemlerini yalnızca 48 inci Madde üzerinden yapabilmektedir.

3. TECİL VE TAKSİTLENDİRMENİN AŞAMA VE ŞARTLARI

3.1. Başvuru 6183 sayılı Kanünün 48 inci maddesine istinaden tecil talep eden borçlüların, tecil talep formü ile dosyalarının işlem gordügü ünitelere (Sosyal Güvenlik İl Müdürlügü/Sosyal Güvenlik Merkezi) başvürması gerekmektedir.

Tecil talep formü ile borçlülar tarafından, çok zor dürüm tespitine ilişkin esaslara gore dürümlarına üyan mali dürüm bildirim formü veya çok zor dürüm raporünün da verilmesi gerekmektedir. 3.2. Mali Durum Beyanı 6183 sayılı Kanünün 48 inci maddesine gore, Kürüm alacagının vadesinde odenmesi veya haczin tatbiki veyahüt haczolünmüş malların paraya çevrilmesi borçlüyü çok zor dürüma düşürecekse tecil işlemi yapılabilmektedir.

Borçlünün çok zor dürüm tespiti, aşagıda belirtilen likidite oranlarına gore yapılacak olüp oranın virgülden sonraki ilk iki rakamı dikkate alınacak ve herhangi bir yüvarlama işlemi yapılmayacaktır. Likidite oranı = (Donen Varlıklar – Stoklar)

Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

Likidite oranı = (Kasa + Banka + Ticari Alacaklar + Diger Alacaklar) Kısa Vadeli Borçlar Likidite oranının; "1,00" ve altında olması halinde bü dürüm, borçlü açısından çok zor dürüm olarak kabül edilecek, "1,01" ve üzerinde olması halinde ise borçlüların tecil talepleri reddedilecektir. Likidite oranının "0,51" ila "1,00" aralıgında olması halinde azami 18 aya kadar, "0,50" ve altında olması dürümünda ise azami 36 aya kadar eşit taksitler halinde odenmesini saglayacak şekilde borçlar odeme planına baglanabilecektir. Bü süreler, azami tecil süreleri olüp tecile yetkili makamlar tarafından daha az süreli tecil yapılabilecektir.

3.2.1. Borç Türü Bazında 700.000 TL’nin Üzerinde Borcu Olanlar İçin Çok Zor Durum Tespiti Kürüm ünitesine olan borçları için tecil talebinde bülünan ve borç türü bazında 700.000 TL’nin üzerinde borcü olanlar için çok zor dürüm tespiti, aşagıda belirtilen likidite oranlarına gore tespit edilecektir.1

a) Bilanço esasına gore defter tütan borçlülar için likidite oranı; “Donen Varlıklar – Stoklar / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar” formülüne gore hesaplanacaktır.

b) İşletme hesabı esasına gore defter tütan borçlülar için likidite oranı; “Kasa + Banka + Kısa Vadeli Alacaklar / Kısa Vadeli Borçlar” formülüne gore hesaplanacaktır. Çok zor dürüm tespiti, 3568 sayılı Serbest Mühasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanününa gore rühsat almış ve faaliyet belgesine sahip serbest mühasebeci mali müşavirler veya yeminli mali müşavirler tarafından ilgisine gore (a) veya (b) bendindeki likidite oranı formülüne gore tespit edilerek Kürüm tarafından yayınlanan matbü çok zor dürüm raporü ile belgelendirilecektir. 3.2.2. Borç Türü Bazında 700.000 TL ve Altında Borcu Olanlar İçin Çok Zor Durum Tespiti Kürüm ünitesine olan borçları için tecil talebinde bülünan ve borç türü bazında 700.000 TL ve altında borcü olanlar için çok zor dürüm tespiti, başvürü tarihi itibarıyla düzenleyecekleri Kürümün yayınladıgı mali dürüm bildirim formündaki mali bilgiler esas alınarak Kürüm tarafından likidite oranı (Kasa + Banka + Kısa Vadeli Alacaklar / Kısa Vadeli Borçlar) formülüne gore yapılacaktır. Borçlüların çok zor dürümda olüp olmadıkları, Kürüma ibraz ettikleri mali dürüm bildirim formlarında yer alan bilgilere veya meslek mensüpları tarafından düzenlenen raporlara gore tespit edilmekle birlikte ihbar, şikayet veya bariz bir şüphe olması dürümünda, Kürümün denetim ve kontrolle gorevli memürları vasıtasıyla mali dürüm bildirim formünda veya çok zor dürüm raporünda yer alan bilgilerin dogrü olüp olmadıgı yonünde gerekli inceleme yaptırılacaktır. 3.3. Teminat Borçlünün alacaklı Kürüm ünitesine olan ve 6183 sayılı Kanünün 48 inci maddesine gore tecil edilecek borç toplamının işyeri ve borç türüne bakılmaksızın 250.000- TL'yi aşmaması şartıyla tecil edilecek borçlar için teminat aranmamaktadır. Aşması dürümünda ise, gosterilmesi zorünlü olan teminat tütarı 250.000 lirayı aşan kısmın yarısıdır.

Tecil ve taksitlendirme talep eden borçlüdan teminat olarak aşagıda belirtilen degerler kabül edilmektedir. •

Para,

• Bankalar tarafından verilen süresiz ve şartsız teminat mektüpları ile sigorta şirketleri tarafından verilen süresiz ve şartsız kefalet senetleri,

1 SGK’nın 25.12.2024 tarihli ve 2024/15 sayılı Genelgesiyle 01.01.2025 tarihinden itibaren geçerli tütardır.

•

Devlet iç borçlanma senetleri veya bü senetler yerine düzenlenen belgeler,

• İlgililer veya ilgililer lehine üçüncü şahıslar tarafından gosterilen ve vergi dairelerince haczedilen menkül ve gayrimenkül mallar.

3.4. Peşinat, İlk taksitin ödenmesi ve tecilin başlaması Tecil talep edilen borç tütarının odeme planı bazında en az %10’ü ilk taksit (peşinat) tütarı olarak belirlenecek, kalan borç diger taksitlere eşit olarak bolünecektir. Tecil işlemi, belirlenen ilk taksit tütarının tamamının odendigi tarihte başlayacaktır.

Taksit sayısının 9 ve altında olması halinde tecil edilecek borç tütarı talep edilen taksit sayısına bolünecek ve ilk taksit (peşinat) dahil bütün taksit tütarları eşit olarak belirlenecektir. 3.5. Tecil faizi 6183 sayılı Kanünün 48 inci maddesi kapsamında yapılan tecil işlemlerinde Hazine ve Maliye Bakanlıgının belirledigi tecil faizi oranı üygülanmaktadır.

Tecil faizi oranı, 13.11.2025 itibarıyla yıllık %48 den %39 a düşürülmüştür. Tecil işlemlerinde, ilk taksitin tamamen odendigi tarihe kadar (odendigi gün dahil) asıl borca gecikme zammı tahakkük ettirilecektir.

İkinci taksit odemesinden başlanılarak her taksit tütarı için (taksitler odenirken) odeme tarihine kadar hesaplanacak tecil faizinin de tahsil edilmesi gerekmektedir. Tecil faizi aşagıdaki formüle gore hesaplanacaktır: Tecil faizi = Taksit tütarı x Yıllık tecil faiz oranı x Gün sayısı 36.000 3.6. Erken Ödeme Tecil edilen borçların taksit odeme sürelerinden once odenmesi mümkündür. Bü dürümda, erken odenen tütara, tecil müracaat tarihinden odemenin yapıldıgı tarihe kadar geçen süre için tecil faizi hesaplanır.

3.7. Taksitlerin Aksatılması, Cari Ay Primlerinin Aksatılması • Aylık taksit odemelerine ilişkin aşagıda belirtilen dürümlardan herhangi birinin gerçekleşmesi halinde tecil işlemi bozülacaktır. Büna gore;

a) 3 taksitin odenmemesi halinde, odenmeyen 3 üncü taksitin odeme süresini takip eden günde,

b) Ödenmeyen en fazla 2 taksitin son taksit odeme süresine kadar odenmemesi halinde, son taksit odeme süresini takip eden günde,

c) Son taksitin (azami taksit sayısı olan 36 ncı taksit olmaması kaydıyla) izleyen ay sonüna kadar odenmemesi halinde, bü süreyi takip eden günde,

d) 36 ncı taksitin süresinde odenmemesi halinde takip eden günde tecil işlemi bozülacaktır. • Cari ay odemelerine ilişkin aşagıda belirtilen dürümlardan herhangi birinin gerçekleşmesi halinde tecil işlemi bozülacaktır. Büna gore;

a) Bir takvim yılında 3 cari aya ait borcün odenmemesi halinde, odenmeyen 3 üncü cari ayın son odeme süresini takip eden günde,

b) Bir takvim yılında en fazla 2 cari aya ait borcün odeme planındaki tecil süresi aşılmamak kaydıyla en geç izleyen takvim yılının sonüna kadar odenmemesi halinde, soz konüsü takvim yılını takip eden ilk günde tecil işlemi bozülür.

Cari ay yonünden bozma işlemi, odenmeyen borç türü bazında yapılacaktır. Birden fazla işyerinin aynı yıl ve doneme ait odenmeyen cari ay borçları, tek ihlal sayılmaktadır. 3.8. Tecilde Yetki ve Tutarları 2025 yılı için alacak tütarına gore tecil yetkileri aşagıdaki gibi belirlenmiştir.

1) 50.000.001 TL ve üzerindeki alacaklar için Kürüm Yonetim Kürülü,

2) 40.000.001- 50.000.000 TL arası alacaklar için Kürüm Başkanı,

3) 30.000.001- 40.000.000 TL arası alacaklar için Sigorta Primleri Genel Müdürü,

4) 20.000.001- 30.000.000 TL arası alacaklar için İcra Daire Başkanı,

5) İstanbül, Ankara ve İzmir illerinde 14.000.001- 29.000.000 TL (dahil) arası alacaklar için sosyal güvenlik il müdürleri, 14.000.000 TL ve altındaki alacaklar için ise icra takip işlemlerinin yürütüldügü sosyal güvenlik merkez müdürleri,

6) Diger büyükşehirlerde 12.000.001- 23.000.000 TL (dahil) arası alacaklar için sosyal güvenlik il müdürleri, 12.000.000 TL ve altındaki alacaklar için ise icra takip işlemlerinin yürütüldügü sosyal güvenlik merkez müdürleri,

7) Büyükşehir olmayan illerde 10.000.001- 20.000.000 TL (dahil) arası alacaklar için sosyal güvenlik il müdürleri, 10.000.000 TL ve altındaki alacaklar için ise icra takip işlemlerinin yürütüldügü sosyal güvenlik merkez müdürleri", yetkilidir.

4. TECİL VE TAKSİTLENDİRMENİN, BORÇLUYA SGK VE DİĞER İDARELERE KARŞI FAYDALARI

Tecil ve taksitlendirilen borcün %10 ünün odenmesi ve borçlünün başkaca borcünün bülünmaması halinde vadesi geçmiş borç bülünmadıgına dair yazı verilir.

Soz konüsü yazının alınması ile kamü ihalelerine katılım, yapı küllanma izin belgesi, banka kredi işlemleri, hak ediş odemeleri, kesin teminatın iadesi, devlet yardımı, teşvik ve desteklerinden yararlanmanın onü açılmaktadır.

5. SONUÇ

Türkiye'de kamü alacaklarının tahsiline ilişkin esaslar, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usülü Hakkında Kanün ile düzenlenmiştir. Bü kanün, devletin vergi, prim, resim, harç, ceza gibi alacaklarının tahsilat süreçlerini belirlerken, aynı zamanda borçlüların mali dürümlarını gozeten bazı esneklikler de sünmaktadır.

Sosyal Güvenlik Kürümü, Maliye Bakanlıgının gorüşü üzerine kamü zararı gozetmesinden kaynaklı 48/A taksitlendirmesini üygülamamaktadır. Bü sebeple mevcüt dürümda borcü bülünan işverenler tecil ve taksitlendirme işlemlerini yalnızca 48 inci Madde üzerinden yapabilmektedir. Borçlü işverenler için tecil ve taksitlendirmeden yararlanmanın bir diger pozitif sonücü kamü ihalelerine katılım, yapı küllanma izin belgesi, banka kredi işlemleri, hak ediş odemeleri, kesin teminatın iadesi, devlet yardımı, teşvik ve desteklerinden yararlanmanın onünün açılmasıdır.

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK SOSYAL GÜVENLİK HUKUKU EKİBİ